IJzer en de ijzerwaarde in het lichaam
IJzer is een essentieel mineraal met diverse belangrijke functies in het lichaam. Het draagt bij aan de vorming van hemoglobine — een onderdeel van rode bloedcellen dat zuurstof door het lichaam transporteert. Daarnaast ondersteunt ijzer:
- Het geheugen, leervermogen en concentratie
- Het immuunsysteem
IJzer krijgen we binnen via voeding. De opname daarvan varieert per voedingsbron en is afhankelijk van:
- De vorm waarin ijzer voorkomt (heemijzer of non-heemijzer)
- De aanwezigheid van andere voedingsstoffen (zoals vitamine C of calcium)
- De bestaande ijzervoorraad in het lichaam
Ferritine is een eiwit dat ijzer opslaat. Het bevindt zich voornamelijk in de lever en het beenmerg, en in kleinere hoeveelheden in het bloed. De hoeveelheid ferritine in het bloed geeft dus een goede indicatie van de totale ijzervoorraad.
Normaalwaarden van ijzer
- Vrouwen: 10 – 25 micromol per liter
- Mannen: 14 – 35 micromol per liter
Een ijzertekort kan leiden tot symptomen zoals:
- Vermoeidheid
- Duizeligheid
- Kortademigheid
- Concentratieproblemen
Een langdurig ijzertekort kan resulteren in bloedarmoede. IJzer is namelijk nodig om voldoende hemoglobine aan te maken. Zonder genoeg ijzer kan het lichaam onvoldoende zuurstof transporteren.
Een ijzeroverschot kan daarentegen schade veroorzaken aan organen zoals de lever, het hart of de alvleesklier.
IJzerwaarde testen in het bloed
Bij een vermoeden van een ijzertekort of -overschot kan een ijzerwaarden bloedtest uitkomst bieden. Omdat het ijzergehalte sterk kan variëren gedurende de dag, wordt vaak ook de ijzerbindingscapaciteit (transferrine) gemeten. Dit geeft een vollediger beeld van de ijzerhuishouding.
Verhoogde ijzerwaarde
Een verhoogde ijzerwaarde kan duiden op ijzerstapeling (hemochromatose). Hierbij neemt het lichaam te veel ijzer op uit voeding en slaat dit op. Vaak is ook de ferritinewaarde sterk verhoogd.
Verlaagde ijzerwaarde
Een verlaagde waarde wijst op een ijzertekort. Dit kan diverse oorzaken hebben zoals bloedverlies, eenzijdige voeding of verminderde opname. Een verlaagd ijzergehalte kan ook verklaren waarom iemand zich vermoeid of futloos voelt.
Wil je meer inzicht in jouw ijzervoorraad? Een bloedtest kan duidelijkheid geven over de ijzerstatus én onderliggende oorzaken van vermoeidheid of andere klachten.
