Hoe staat je darmgezondheid in relatie tot je huid?

Bij huidproblemen denken we vaak aan huidverzorging, hormonen of invloeden van buitenaf. Maar wist je dat ook je darmen een rol kunnen spelen bij de gezondheid van je huid? Steeds meer wetenschappelijk onderzoek richt zich op de verbinding tussen het darmmicrobioom, het immuunsysteem en de huid.

Deze wisselwerking wordt ook wel de darm-huid-as genoemd. De miljarden micro-organismen in onze darmen staan via verschillende processen in verbinding met andere delen van het lichaam. Veranderingen in de darmmicrobiota worden onder andere onderzocht in relatie tot acne, eczeem en psoriasis.

Maar hoe werkt deze verbinding precies? Welke rol spelen darmbacteriën, ontstekingsprocessen en de darmbarrière? En wat kan darmonderzoek voor inzicht geven?

In het kort

• De darm-huid-as beschrijft de wisselwerking tussen de darmen, het immuunsysteem en de huid.
• Het darmmicrobioom bestaat uit miljarden micro-organismen die onder andere betrokken zijn bij de verwerking van voedingsstoffen en de interactie met het immuunsysteem.
• Darmbacteriën produceren verschillende stofwisselingsproducten, waaronder korteketenvetzuren.
• De darmbarrière helpt om de doorgang van stoffen vanuit de darm naar de rest van het lichaam te reguleren.
• Bij aandoeningen zoals acne, eczeem en psoriasis worden regelmatig verschillen in de darmmicrobiota gevonden, maar een oorzakelijk verband is niet altijd aangetoond.
• Voeding, vezels, slaap en leefstijl kunnen invloed hebben op de darmmicrobiota.
• Ontlastingsonderzoek kan inzicht geven in bepaalde aspecten van de darmgezondheid, maar kan niet vaststellen of huidklachten door de darmen worden veroorzaakt.

Wat is de darm-huid-as?

De darm-huid-as is de term voor de wisselwerking tussen het maag-darmkanaal en de huid. Beide organen hebben een belangrijke barrièrefunctie en staan voortdurend in contact met het immuunsysteem.

De darmwand vormt een grens tussen de inhoud van de darm en de rest van het lichaam. De huid vormt juist de buitenste beschermlaag tegen invloeden uit de omgeving.

Hoewel deze organen zich op verschillende plekken bevinden, zijn ze via onder andere het immuunsysteem, de stofwisseling en signaalstoffen met elkaar verbonden. Een belangrijke rol binnen deze wisselwerking is weggelegd voor de darmmicrobiota: de verzameling micro-organismen die in de darmen leven.

Welke rol speelt het darmmicrobioom?

In de dikke darm leven grote aantallen bacteriën en andere micro-organismen. Samen vormen ze de darmmicrobiota. De term darmmicrobioom wordt vaak gebruikt voor deze micro-organismen en hun gezamenlijke genetische materiaal. De samenstelling verschilt van persoon tot persoon en wordt onder andere beïnvloed door voeding, leeftijd, medicijngebruik en leefstijl.

Darmbacteriën zijn betrokken bij verschillende processen, waaronder:

• de fermentatie van voedingsvezels;
• de productie van bepaalde stofwisselingsproducten;
• de interactie met het immuunsysteem;
• de bescherming tegen ongewenste micro-organismen;
• de ondersteuning van de darmomgeving.

Een belangrijke eigenschap van het darmmicrobioom is de diversiteit. Hiermee wordt gekeken naar de verscheidenheid aan bacteriën en hoe deze over het microbioom verdeeld zijn.

Een grotere diversiteit wordt in veel onderzoeken geassocieerd met een veerkrachtig darmecosysteem. Daarnaast zijn de aanwezige bacteriën, hun functies en de persoonlijke omstandigheden zijn belangrijk.

Hoe kunnen darmbacteriën invloed hebben op de huid? 

De relatie tussen darmen en huid is complex. Onderzoekers bestuderen verschillende mechanismen die mogelijk een rol spelen binnen de darm-huid-as.

1. Het immuunsysteem en ontstekingsprocessen

Een groot deel van de interactie tussen het lichaam en micro-organismen vindt plaats in en rondom het darmkanaal. Darmbacteriën staan voortdurend in contact met het immuunsysteem. Daarbij kunnen bacteriële bestanddelen en stofwisselingsproducten invloed hebben op immuunsignalen. Deze signalen beperken zich niet altijd tot de darm. Het immuunsysteem functioneert immers in het hele lichaam, waaronder in de huid.

Bij verschillende chronische huidaandoeningen spelen ontstekingsprocessen een rol. Daarom onderzoeken wetenschappers of veranderingen in het darmmicrobioom samenhangen met de regulatie van deze processen. Dat betekent overigens niet dat iedere huidontsteking vanuit de darmen ontstaat. Huidaandoeningen hebben vaak meerdere oorzaken.

2. De productie van korteketenvetzuren

Wanneer bepaalde darmbacteriën voedingsvezels fermenteren, ontstaan onder andere korteketenvetzuren, zoals:

• acetaat;
• propionaat;
• butyraat.

Deze stoffen hebben verschillende functies binnen het lichaam. Butyraat is bijvoorbeeld een belangrijke energiebron voor cellen van de dikke darm en speelt een rol bij het behoud van een normale darmomgeving.

Daarnaast worden korteketenvetzuren onderzocht vanwege hun invloed op immuunprocessen en ontstekingsregulatie. Via deze mechanismen zouden ze indirect ook relevant kunnen zijn voor de huid. Hoe groot deze invloed bij mensen precies is, wordt nog onderzocht.

3. De darmbarrière

De darmwand heeft een belangrijke beschermende functie. Deze barrière bestaat onder andere uit een slijmlaag, darmepitheelcellen en verbindingen tussen deze cellen. De darmbarrière helpt om voedingsstoffen op te nemen en tegelijkertijd de doorgang van ongewenste stoffen te beperken.

Bij bepaalde aandoeningen kan de barrièrefunctie verstoord raken, waardoor de doorlaatbaarheid van de darm verandert. Onderzoekers bestuderen of veranderingen in de darmbarrière kunnen bijdragen aan systemische ontstekingsprocessen en daarmee mogelijk aan bepaalde huidklachten.

Wat is het verschil tussen het darmmicrobioom en het huidmicrobioom?

Niet alleen de darmen, maar ook de huid heeft een eigen microbiota. Op de huid leven verschillende bacteriën, schimmels en andere micro-organismen. De samenstelling verschilt per lichaamsgebied. Zo heeft een droge onderarm een andere microbiële omgeving dan een talgrijk gebied zoals het gezicht.

Het huidmicrobioom staat direct in contact met de huidbarrière en de lokale afweer. Het darmmicrobioom bevindt zich daarentegen voornamelijk in het maag-darmkanaal en kan via stofwisselingsproducten en immuunsignalen indirect met de huid in verbinding staan.

Welke huidproblemen worden in verband gebracht met de darmgezondheid?

Wetenschappelijk onderzoek naar de darm-huid-as richt zich op verschillende huidaandoeningen. Vooral acne, atopisch eczeem, psoriasis en rosacea krijgen aandacht.

Acne

Acne ontstaat door een combinatie van factoren, waaronder talgproductie, verstopping van haarfollikels, ontstekingsprocessen en de activiteit van micro-organismen op de huid. Ook hormonale factoren spelen een belangrijke rol.

Verschillende onderzoeken hebben verschillen gevonden in de darmmicrobiota van mensen met en zonder acne. Daarnaast wordt onderzocht of voeding en microbiële stofwisselingsproducten invloed hebben op ontstekingsprocessen die bij acne betrokken zijn.

Atopisch eczeem

Atopisch eczeem is een chronische ontstekingsaandoening van de huid waarbij de huidbarrière en het immuunsysteem een belangrijke rol spelen. Vooral bij jonge kinderen is onderzocht of de samenstelling van de darmmicrobiota samenhangt met de ontwikkeling van eczeem.

Sommige studies vinden verbanden tussen vroege microbiële ontwikkeling en het risico op atopische aandoeningen. De resultaten verschillen echter tussen onderzoeken. Het darmmicrobioom is daarom slechts één van de factoren die worden bestudeerd naast erfelijke aanleg, omgevingsfactoren en de huidbarrière.

Psoriasis

Psoriasis is een chronische, immuungemedieerde huidaandoening waarbij ontstekingsprocessen zorgen voor een versnelde vernieuwing van huidcellen. Bij mensen met psoriasis worden in sommige studies verschillen in de samenstelling van het darmmicrobioom gevonden.

Onderzoekers bekijken onder andere de rol van microbiële diversiteit, bacteriële stofwisselingsproducten en immuunregulatie. Of deze verschillen bijdragen aan het ontstaan van psoriasis of juist een gevolg zijn van andere processen, is nog niet duidelijk.

Rosacea

Rosacea is een chronische huidaandoening die vaak gepaard gaat met roodheid, blozen en ontstekingsachtige huidafwijkingen in het gezicht. Bij rosacea wordt ook gekeken naar mogelijke verbanden met het maag-darmkanaal. Sommige studies beschrijven associaties met bepaalde maag-darmaandoeningen en veranderingen in de microbiota.

Voeding is een belangrijke factor die de samenstelling en activiteit van de darmmicrobiota beïnvloedt. Vooral de hoeveelheid en variatie aan voedingsvezels speelt hierbij een rol. Verschillende bacteriën gebruiken verschillende voedingsbestanddelen als energiebron. Een gevarieerd voedingspatroon kan daarom bijdragen aan een divers aanbod van voedingsstoffen voor het darmmicrobioom.

Voedingsvezels

Voedingsvezels komen voor in onder andere:

• volkoren graanproducten;
• groenten;
• fruit;
• peulvruchten;
• noten;
• zaden.

Bepaalde vezels worden door darmbacteriën gefermenteerd, waarbij onder andere korteketenvetzuren ontstaan. Niet alle vezels worden op dezelfde manier afgebroken. Juist variatie in vezelbronnen is daarom interessant.

Gefermenteerde voedingsmiddelen

Gefermenteerde voedingsmiddelen, zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi, ontstaan door de activiteit van micro-organismen. Sommige producten bevatten levende micro-organismen, afhankelijk van de bereiding en eventuele verhitting. Gefermenteerde voeding kan op die manier een onderdeel zijn van een darmvriendelijk dieet.

Voldoende voedingsstoffen

Ook voor de huid zelf is een volwaardige voeding belangrijk. Zo draagt vitamine C bij aan de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid. Zink draagt bij aan het behoud van een normale huid en vitamine A speelt een rol bij de instandhouding van normale huid en slijmvliezen. De huid en de darmen hebben dus allebei baat bij een voedingspatroon dat voldoende essentiële voedingsstoffen levert.

Welke andere factoren beïnvloeden de darmgezondheid?

Naast voeding zijn er verschillende andere factoren die de darmmicrobiota kunnen beïnvloeden.

Antibioticagebruik: antibiotica kunnen de samenstelling van de darmmicrobiota veranderen. De mate en duur van deze veranderingen verschillen per antibioticum en persoon.

Stress: de darmen en hersenen communiceren via verschillende zenuwbanen, hormonen en immuunsignalen. Langdurige stress kan invloed hebben op de darmfunctie.

Slaap: slaap en het dag-nachtritme worden onderzocht in relatie tot de darmmicrobiota. De precieze wisselwerking is complex.

Beweging: regelmatige lichamelijke activiteit wordt in onderzoek geassocieerd met verschillen in de darmmicrobiota. Voeding en andere leefstijlfactoren spelen daarbij eveneens een rol.

Een gezonde leefstijl ondersteunt dus niet alleen de huid, maar ook verschillende processen die belangrijk zijn voor het darmmilieu.

Wat kan darmonderzoek vertellen over de darm-huid-as?

Wanneer huidklachten samengaan met darmklachten, kan het interessant zijn om breder naar de darmgezondheid te kijken. Denk bijvoorbeeld aan een opgeblazen buik, wisselende ontlasting, diarree of obstipatie.

Ontlastingsonderzoek kan bepaalde eigenschappen van de darmomgeving in kaart brengen. 

Darmmicrobioom en bacteriële diversiteit

Met microbioomonderzoek kan worden onderzocht welke bacteriële groepen in een ontlastingsmonster aanwezig zijn en hoe deze zich tot elkaar verhouden.

Daarbij kan worden gekeken naar:

• de bacteriële diversiteit;
• de relatieve aanwezigheid van verschillende bacteriegroepen;
• bepaalde bacteriën die worden geassocieerd met de productie van korteketenvetzuren;
• bacteriegroepen die betrokken zijn bij de afbraak van voedingsbestanddelen;
• de verdeling van bacteriën binnen het darmecosysteem.

Deze informatie beschrijft de samenstelling van de bacteriële gemeenschap.

Darmvertering, ontsteking en slijmvlies

Naast de microbiële samenstelling kunnen andere aspecten van de darmgezondheid worden onderzocht.

Er kan bijvoorbeeld worden gekeken naar:

• markers die informatie geven over de vertering;
• bepaalde ontstekingsmarkers in de ontlasting;
• indicatoren die verband houden met het darmslijmvlies;
• specifieke micro-organismen of andere aanvullende bepalingen.

Deze markers beantwoorden andere vragen dan een microbioomanalyse en moeten daarom afzonderlijk worden geïnterpreteerd.

De darmonderzoeken van Perfect Lab

Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

Huidklachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Denk aan erfelijke aanleg, hormonale veranderingen, allergieën, huidinfecties of ontstekingsaandoeningen. Wanneer huidklachten langdurig aanhouden, verergeren of gepaard gaan met andere klachten, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.

Dat geldt zeker wanneer je daarnaast last hebt van aanhoudende diarree, bloed bij de ontlasting, onverklaard gewichtsverlies of ernstige buikpijn. Bij aanhoudende huidproblemen kan een huisarts of dermatoloog beoordelen of aanvullend onderzoek of behandeling nodig is.

Darmonderzoek kan aanvullende informatie geven over bepaalde darmprocessen, maar vervangt geen dermatologische of medische beoordeling.

Conclusie

De relatie tussen darmen en huid krijgt steeds meer aandacht binnen wetenschappelijk onderzoek. Via het immuunsysteem, de darmbarrière en verschillende bacteriële stofwisselingsproducten kunnen de darmen en huid met elkaar in verbinding staan.

Bij huidaandoeningen zoals acne, eczeem, psoriasis en rosacea worden regelmatig verschillen in de darmmicrobiota gevonden. Toch is nog niet duidelijk in hoeverre deze verschillen bijdragen aan het ontstaan of verloop van huidklachten.

Een gevarieerd voedingspatroon, voldoende voedingsvezels, beweging en een gezonde leefstijl zijn belangrijke onderdelen van de zorg voor je darmgezondheid. Met de Microbioom Health Check en Darm Health Check van Perfect Lab kunnen verschillende aspecten van de darmgezondheid worden onderzocht. Deze onderzoeken geven inzicht in specifieke kenmerken van de darmen, maar zijn geen directe huidtesten.

Veelgestelde vragen over darmen en huid

Kunnen darmproblemen huidklachten veroorzaken?

Er bestaan verbanden tussen bepaalde darmprocessen en huidaandoeningen. Via het immuunsysteem en microbiële stofwisselingsproducten kunnen de darmen indirect met de huid in verbinding staan. Dat betekent niet dat huidklachten automatisch door darmproblemen worden veroorzaakt.

Wat is de darm-huid-as?

De darm-huid-as beschrijft de wisselwerking tussen het darmkanaal en de huid. Hierbij spelen onder andere de darmmicrobiota, het immuunsysteem, de darmbarrière en verschillende signaalstoffen een rol.

Heeft het darmmicrobioom invloed op acne?

Onderzoeken laten zien dat de darmmicrobiota van mensen met acne op bepaalde punten kan verschillen van die van mensen zonder acne. Of deze verschillen een oorzaak of gevolg zijn, is nog niet duidelijk.

Welke voeding is belangrijk voor darmen en huid?

Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en zaden levert voedingsvezels en essentiële voedingsstoffen. Bepaalde vezels worden door darmbacteriën gefermenteerd en dragen zo bij aan de productie van korteketenvetzuren.

Wat is het verschil tussen de Microbioom Health Check en Darm Health Check?

De Microbioom Health Check richt zich op de bacteriële samenstelling en diversiteit van de darmmicrobiota. De Darm Health Check onderzoekt andere aspecten van de darmgezondheid, zoals bepaalde markers voor vertering, ontsteking en het darmslijmvlies.

Disclaimer

Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen medisch advies. Heb je ernstige, plotselinge of aanhoudende klachten, of twijfel je over je gezondheid? Neem dan contact op met je huisarts of behandelend arts. Een test van PerfectLab geeft inzicht in specifieke waarden, maar stelt geen diagnose.

Bronnen

Salem, I., Ramser, A., Isham, N., & Ghannoum, M. A. (2018). The Gut Microbiome as a Major Regulator of the Gut-Skin Axis. Frontiers in Microbiology, 9, 1459. https://doi.org/10.3389/fmicb.2018.01459