Wat zegt je bloedwaarde?

Vitamine D is een bijzondere vitamine. Waar we de meeste vitamines voornamelijk uit voeding halen, kan het lichaam vitamine D zelf aanmaken in de huid onder invloed van zonlicht. Daarnaast krijgen we een kleinere hoeveelheid binnen via voeding.

Vitamine D speelt onder andere een rol bij de opname van calcium en fosfor, het behoud van sterke botten en tanden, de werking van de spieren en het immuunsysteem. Toch is de vitamine D-voorziening niet bij iedereen hetzelfde. Leeftijd, huidskleur, blootstelling aan zonlicht en het seizoen kunnen allemaal invloed hebben op je vitamine D-status. 

Met bloedonderzoek kan de vitamine D-status worden bepaald. Maar welke vorm van vitamine D wordt eigenlijk gemeten? Wat zegt je uitslag en welke factoren kunnen je bloedwaarde beïnvloeden?

In het kort

• Vitamine D wordt aangemaakt in de huid onder invloed van UVB-straling en komt daarnaast voor in voeding en supplementen.
• Voor het bepalen van de vitamine D-status wordt meestal 25-OH-vitamine D [25(OH)D] in het bloed gemeten.
• Vitamine D draagt onder andere bij aan normale botten en tanden, een normale spierwerking en de normale werking van het immuunsysteem.
• De vitamine D-waarde kan onder andere worden beïnvloed door zonlicht, seizoen, leeftijd, huidskleur, voeding, opname en lichaamssamenstelling.
• Een lage vitamine D-waarde veroorzaakt niet altijd duidelijke klachten.
• Met bloedonderzoek kan je actuele vitamine D-status worden bepaald.
• Een vitamine D-uitslag moet altijd worden geïnterpreteerd in combinatie met je persoonlijke situatie.

Wat is vitamine D?

Vitamine D is een vetoplosbare vitamine die in verschillende vormen voorkomt. De twee bekendste zijn vitamine D2 (ergocalciferol) en vitamine D3 (cholecalciferol).

Vitamine D3 kan in de huid worden gevormd wanneer deze wordt blootgesteld aan UVB-straling uit zonlicht. Daarnaast krijgen we vitamine D binnen via voeding. Vooral vette vis bevat van nature vitamine D.

In Nederland wordt vitamine D daarnaast toegevoegd aan bepaalde margarines, halvarines en bak- en braadproducten.Voordat vitamine D zijn verschillende functies kan vervullen, wordt het in het lichaam in meerdere stappen omgezet.

Wat gebeurt er met vitamine D in het lichaam? 

Vitamine D die via de huid of voeding het lichaam binnenkomt, is nog niet direct actief. De eerste belangrijke omzetting vindt plaats in de lever. Daar wordt vitamine D omgezet in 25-hydroxyvitamine D [25(OH)D], ook wel calcidiol genoemd. Dit is de vorm die voornamelijk in het bloed circuleert.

Vervolgens kan 25(OH)D, voornamelijk in de nieren, verder worden omgezet in 1,25-dihydroxyvitamine D [1,25(OH)₂D], oftewel calcitriol. Dit is de biologisch actieve vorm van vitamine D. 

Kort samengevat: Vitamine D uit zonlicht/voeding → lever → 25(OH)D → nieren → actief vitamine D (calcitriol)

Waar heeft je lichaam vitamine D voor nodig? 

Vitamine D heeft verschillende functies in het lichaam. Het draagt onder andere bij aan:

• De normale opname van calcium en fosfor;
• Het behoud van normale botten en tanden;
• Een normale werking van de spieren;
• Een normale werking van het immuunsysteem.

Vooral de relatie tussen vitamine D en calcium is belangrijk voor de botgezondheid. Een langdurig ernstig vitamine D-tekort kan uiteindelijk bijdragen aan problemen met de botten en spierzwakte.

Wat zegt je vitamine D-bloedwaarde?

Wanneer je de vitamine D-status laat onderzoeken, wordt doorgaans 25-OH-vitamine D in het bloed bepaald. De uitslag wordt weergegeven in nanomol per liter (nmol/L). 

Bij Perfect Lab worden voor 25-OH-vitamine D de volgende referentiewaarden gehanteerd:

Een waarde van bijvoorbeeld 42 nmol/L en 72 nmol/L ligt volgens deze indeling dus beide onder het streefbereik, maar valt niet binnen dezelfde categorie. 

Tegelijkertijd vertelt één getal niet het hele verhaal. Je bloedwaarde is het resultaat van onder andere de aanmaak in de huid, inname via voeding en supplementen, opname en omzetting. Ook het moment van meten kan relevant zijn.

Waardoor kan je vitamine D-waarde lager zijn?

De vitamine D-status wordt door verschillende factoren beïnvloed. Een lagere waarde hoeft daarom niet altijd één duidelijke verklaring te hebben.

Weinig blootstelling aan zonlicht

Zonlicht is voor veel mensen een belangrijke bron van vitamine D. Onder invloed van UVB-straling kan de huid vitamine D3 aanmaken. Hoeveel wordt aangemaakt, hangt onder andere af van het seizoen, het tijdstip en hoeveel huid aan zonlicht wordt blootgesteld. 

Huidskleur

Melanine absorbeert UV-straling. Daardoor maken mensen met een donkere of getinte huid bij dezelfde hoeveelheid zonlicht minder snel vitamine D aan dan mensen met een lichte huid.

Leeftijd

Met het ouder worden neemt het vermogen van de huid om vitamine D aan te maken af. Voor iedereen vanaf 70 jaar geldt in Nederland daarom het advies om dagelijks extra vitamine D te gebruiken. 

Seizoen

De vitamine D-waarde kan gedurende het jaar veranderen. Na de zomer is de voorraad doorgaans hoger dan aan het einde van de winter. Het seizoen waarin je bloed laat onderzoeken is daarom relevant bij de interpretatie van de uitslag.

Voeding

Voeding levert een deel van onze vitamine D. Vette vis is een belangrijke natuurlijke bron. Daarnaast wordt vitamine D toegevoegd aan onder andere margarine, halvarine en vloeibare bak- en braadproducten. 

Opname in de darm

Vitamine D is vetoplosbaar en wordt in de dunne darm samen met vetten opgenomen. Bij aandoeningen waarbij de vetopname sterk verminderd is, kan daardoor ook de opname van vitamine D worden beïnvloed. 

Lichaamssamenstelling

Ook lichaamssamenstelling kan samenhangen met de vitamine D-waarde. Bij mensen met obesitas worden gemiddeld vaker lagere concentraties 25-OH-vitamine D in het bloed gemeten.

Welke klachten kunnen samengaan met een lage vitamine D-waarde? 

Een lage vitamine D-waarde geeft niet altijd duidelijke klachten. Wanneer er wel klachten optreden, kunnen bijvoorbeeld voorkomen:

• Vermoeidheid;
• Spierzwakte of verminderde spierkracht;
• Spierpijn of spierkrampen;
• Botpijn of gevoelige botten;
• Op langere termijn een verminderde botsterkte.

Deze klachten zijn niet specifiek voor een vitamine D-tekort en kunnen veel andere oorzaken hebben. Alleen op basis van klachten kun je daarom niet vaststellen of je vitamine D-waarde te laag is.

Wanneer kan vitamine D-bloedonderzoek interessant zijn? 

Omdat een lage vitamine D-status niet altijd duidelijke klachten geeft en symptomen niet specifiek zijn, kan bloedonderzoek objectief inzicht geven in de hoeveelheid 25-OH-vitamine D in het bloed.

Het kan bijvoorbeeld interessant zijn wanneer je inzicht wilt krijgen in je vitamine D-status, wanneer je klachten ervaart of wanneer factoren aanwezig zijn die de vitamine D-voorziening kunnen beïnvloeden, zoals weinig blootstelling aan zonlicht, het seizoen, leeftijd of voedingspatroon.

De uitslag moet daarbij altijd in de context van je persoonlijke situatie worden bekeken. Wil je meer informatie over vitamine D? Bekijk hier alvast het kwaliteitsdocument van Perfect Lab. 

Vitamine D meten via bloedonderzoek bij Perfect Lab

Bij Perfect Lab kan met bloedonderzoek de hoeveelheid 25-OH-vitamine D worden bepaald. Daarmee krijg je inzicht in je actuele vitamine D-status.

Afhankelijk van wat je naast vitamine D wilt onderzoeken, zijn er verschillende mogelijkheden. 

Bloed Health Check

Wil je niet alleen je vitamine D-status weten, maar verschillende bloedwaarden in samenhang bekijken? Met de Bloed Health Check worden meerdere waarden onderzocht om een breder beeld te krijgen van je gezondheid.

Vitaminen & Mineralen Check

Wil je specifiek meer inzicht in verschillende voedingsstoffen? Met de Vitaminen & Mineralen Check worden verschillende vitaminen en mineralen onderzocht, waaronder vitamine D.

Hormonen Vrouw of Testosteron Man

Wil je vitamine D bekijken als onderdeel van een onderzoek dat zich richt op hormonale waarden? Dan kan Hormonen Vrouw of Testosteron Man een passende optie zijn. 

Hart & Bloedvaten + Diabetes Check

Ook binnen de Hart & Bloedvaten + Diabetes Check wordt vitamine D meegenomen. Deze check is vooral interessant wanneer je vitamine D wilt bekijken binnen een breder onderzoek naar je metabole en cardiovasculaire gezondheid, met onder andere waarden rondom de glucose- en cholesterolhuishouding.

Botgezondheid Check

Wil je vitamine D specifiek bekijken in relatie tot botgezondheid, dan kan de Botgezondheid Check een gerichte keuze zijn. Vitamine D kan daarbij samen met andere voor de botgezondheid relevante waarden worden beoordeeld.

Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

Neem contact op met de huisarts wanneer klachten aanhouden of toenemen, bij een duidelijk afwijkende vitamine D-waarde of wanneer een medische aandoening of medicatie speelt die invloed kan hebben op de vitamine D- of calciumhuishouding.

Bij een vastgesteld ernstig tekort kan een arts beoordelen welke dosering en behandelduur passend zijn. Bloedonderzoek via Perfect Lab kan inzicht geven in de gemeten vitamine D-status, maar vervangt geen medische diagnose of behandeling.

Conclusie

Vitamine D speelt een belangrijke rol bij onder andere de botten, spieren en het immuunsysteem. Een belangrijk deel wordt onder invloed van zonlicht in de huid aangemaakt, terwijl voeding en supplementen aanvullende bronnen kunnen zijn.

Met een 25-OH-vitamine D-bepaling kan de vitamine D-status in het bloed worden onderzocht. Bij de interpretatie is het belangrijk om niet alleen naar het getal te kijken, maar ook naar bijvoorbeeld leeftijd, seizoen, blootstelling aan zonlicht, voeding en supplementgebruik.

Veelgestelde vragen over vitamine D

Welke vitamine D-waarde wordt in het bloed gemeten?

Voor het bepalen van de vitamine D-status wordt doorgaans 25-hydroxyvitamine D [25(OH)D] gemeten. Dit wordt ook wel 25-OH-vitamine D of calcidiol genoemd.

Waarom wordt niet de actieve vorm van vitamine D gemeten?

De actieve vorm, 1,25(OH)₂D, wordt nauw gereguleerd door het lichaam en kan nog normaal zijn wanneer de beschikbare vitamine D-status al laag is. Daarom geeft 25(OH)D doorgaans een beter beeld van de algemene vitamine D-status.

Kan mijn vitamine D-waarde veranderen gedurende het jaar?

Ja. De hoeveelheid vitamine D die de huid kan aanmaken is afhankelijk van de blootstelling aan UVB-straling. Daardoor kan de bloedwaarde gedurende het jaar variëren en is deze doorgaans hoger na de zomer dan aan het einde van de winter.

Kun je aan klachten merken dat je vitamine D laag is?

Niet altijd. Een lage vitamine D-waarde kan zonder duidelijke klachten voorkomen. Klachten zoals vermoeidheid, spierzwakte en spierpijn kunnen voorkomen, maar zijn niet specifiek voor een vitamine D-tekort. Bloedonderzoek is nodig om de vitamine D-status daadwerkelijk te bepalen.

Disclaimer

Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen medisch advies. Heb je ernstige, plotselinge of aanhoudende klachten, of twijfel je over je gezondheid? Neem dan contact op met je huisarts of behandelend arts. Een test van PerfectLab geeft inzicht in specifieke waarden, maar stelt geen diagnose.

Bronnen

Heaney, R. P., Horst, R. L., Cullen, D. M., & Armas, L. A. (2009). Vitamin D3 Distribution and Status in the Body. Journal of the American College of Nutrition, 28(3), 252–256.

Lips, P. (2006). Vitamin D physiology. Progress in Biophysics and Molecular Biology, 92(1), 4–8.

National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin D: Fact Sheet for Health Professionals.

Tripkovic, L., et al. (2012). Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Clinical Nutrition, 95(6), 1357–1364.

Voedingscentrum. Vitamine D.